Fakty i mity o systemie kaucyjnym
29 listopada zaprezentowano puszki 33. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Produkowane przez firmę Stora Enso od 27 lat skarbonki są nieodłącznym elementem Finału. W tym roku wyprodukowano ich 230 tysięcy. Wykonane z materiałów odnawialnych i nadające się do recyklingu, wpisują się w ekologiczne wartości WOŚP.
Wprowadzenie systemu kaucyjnego w Polsce od października 2025 roku to jedno z największych wyzwań, z jakimi w najbliższym czasie zmierzy się handel detaliczny. Nowe przepisy obejmą butelki plastikowe o pojemności do 3 litrów, szklane butelki wielorazowego użytku oraz puszki aluminiowe do 1 litra. Każdy z tych produktów będzie objęty obowiązkiem naliczenia kaucji, którą konsumenci będą mogli odzyskać po zwrocie pustego opakowania. Dla detalistów oznacza to konieczność reorganizacji przestrzeni sklepowej, dostosowania systemów sprzedażowych i wdrożenia zupełnie nowych procedur obsługi klienta. Kluczowe pytanie brzmi: jak przygotować sklep, by zmiany nie sparaliżowały codziennej działalności?
Propozycja systemu kaucyjnego zawarta w najnowszym projekcie przedstawionym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska podzieliła interesariuszy. Reprezentowane przez Fundację RECAL środowisko przedsiębiorców opakowań aluminiowych postanowiło zabrać głos odnośnie propozycji objęcia aluminiowych puszek po napojach systemem kaucji, nad którym obecnie pracuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
System kaucyjny stopniowo staje się nie tylko elementem polityki środowiskowej, ale również nowym czynnikiem wpływającym na konkurencję w handlu detalicznym. Wraz ze wzrostem liczby opakowań objętych kaucją konsumenci zaczynają zwracać uwagę nie tylko na ceny czy dostępność produktów, lecz także na wygodę oddawania pustych opakowań. W praktyce oznacza to, że możliwość skorzystania z punktu zwrotu może stać się jednym z powodów wyboru konkretnego sklepu podczas codziennych zakupów.
75% Polek i Polaków słyszało, że w 2025 roku ma zacząć obowiązywać system kaucyjny – wynika z badania „Czy jesteśmy gotowi na system kaucyjny?” zrealizowanego przez agencję badawczą Zymetria na zlecenie Reverse Logistics Group. Raport wskazuje, że aż 71% nie posiada jednak pełnej wiedzy na temat jego funkcjonowania. 41% osób uważa, że systemem kaucyjnym objęte będą wszystkie opakowania, podczas gdy ustawa mówi tylko o wybranych – puszkach oraz butelkach plastikowych i wielorazowych szklanych przeznaczonych na napoje. To wyraźny sygnał, że skuteczne wdrożenie tego rozwiązania wymaga nie tylko inwestycji w infrastrukturę, ale przede wszystkim w komunikację i edukację.
Aż 73,3 % Polaków uważa system kaucyjny za najlepszy sposób odzyskiwania opakowań po napojach, choć wciąż tylko niewielki odsetek korzysta z automatów zwrotnych – wynika z badania „Postawy Polaków wobec systemu kaucyjnego” przeprowadzonego na początku 2025 roku. Te liczby pokazują wyraźnie: świadomość społeczna i akceptacja są wysokie, ale realne korzystanie wymaga, by obsługa zwrotu była przede wszystkim wygodna, szybka i intuicyjna – tak, by konsument zamiast segregowania puszki czy butelki do kosza, sięgał po rozwiązania racjonalne i przyjazne codziennym nawykom.
Według badań przeprowadzonych przez GlobalWebIndex 64% konsumentów uważa, że opakowanie ekologiczne to takie, które można poddać recyklingowi. Puszki aluminiowe można przetwarzać w nieskończoność, oszczędzając tym samym energię i surowce. Aby tak się stało, trzeba jednak zacząć od selektywnej zbiórki.
9 na 10 Polaków wie o istnieniu systemu kaucyjnego, a ponad 60 proc z niego korzysta. Największą motywacją do segregowania opakowań jest dla nas zwrot kaucji oraz możliwość recyclingu odpadów. Takie wyniki przynosi sondaż instytutu IQS dla ALPLA. Przypadający 18 marca Światowy Dzień Recyklingu to dobra okazja, by sprawdzić, jak Polacy podchodzą do oddawania opakowań po pół roku od wejścia w życie systemu kaucyjnego, mającego niebagatelny wpływ na recykling tworzyw sztucznych.
Wprowadzenie systemu kaucyjnego w Polsce to jedna z największych operacji logistycznych, technologicznych i edukacyjnych ostatnich lat. Z pozoru chodzi tylko o zwrot butelki lub puszki, w praktyce – o precyzyjny i spójny mechanizm obejmujący tysiące punktów handlowych, producentów napojów, operatorów logistycznych oraz konsumentów. Skala przedsięwzięcia sprawia, że nie wystarczy sam automat. O sukcesie systemu zdecyduje to, co dzieje się wokół niego: serwis, zaplecze techniczne i realne wsparcie dla detalu.
Aż 86% Polaków potwierdza, że system kaucyjny trzeba wprowadzić jak najszybciej
Już w 2025 r. w Polsce zacznie funkcjonować system kaucyjny. A to oznacza, że specjalnie oznaczone butelki oraz puszki będziemy kupować za kaucją, która zostanie nam zwrócona, jeśli oddamy je zużyte do sklepu lub recyklomatu. Dzięki temu opakowania nie będą marnowane zalegając na składowiskach śmieci tylko będą trafiały do recyklingu. A co się z nimi zadzieje zanim zostaną ponownie przetworzone?
Większość Polaków wierzy, że system kaucyjny realnie poprawi czystość przestrzeni publicznej – wynika z badania „Nowe nawyki, nowe wyzwania. Jak Polacy postrzegają system kaucyjny?”, przeprowadzonego przez Biostat na zlecenie agencji doradczej 2PR. Aż 62,5% ankietowanych uważa, że wdrożenie systemu przyczyni się do ograniczenia ilości odpadów na ulicach, w parkach i w innych miejscach publicznych.
Już w październiku w Polsce ruszy system kaucyjny. Rozwiązanie, które od lat działa w wielu krajach Europy i jest uznawane za jeden z najskuteczniejszych sposobów na zwiększenie poziomu recyklingu opakowań po napojach. Od miesięcy trwają przygotowania, a rynek i konsumenci w praktyce zweryfikują jego skuteczność.