Fakty i mity o systemie kaucyjnym
29 listopada zaprezentowano puszki 33. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Produkowane przez firmę Stora Enso od 27 lat skarbonki są nieodłącznym elementem Finału. W tym roku wyprodukowano ich 230 tysięcy. Wykonane z materiałów odnawialnych i nadające się do recyklingu, wpisują się w ekologiczne wartości WOŚP.
Wprowadzenie systemu kaucyjnego w Polsce od października 2025 roku to jedno z największych wyzwań, z jakimi w najbliższym czasie zmierzy się handel detaliczny. Nowe przepisy obejmą butelki plastikowe o pojemności do 3 litrów, szklane butelki wielorazowego użytku oraz puszki aluminiowe do 1 litra. Każdy z tych produktów będzie objęty obowiązkiem naliczenia kaucji, którą konsumenci będą mogli odzyskać po zwrocie pustego opakowania. Dla detalistów oznacza to konieczność reorganizacji przestrzeni sklepowej, dostosowania systemów sprzedażowych i wdrożenia zupełnie nowych procedur obsługi klienta. Kluczowe pytanie brzmi: jak przygotować sklep, by zmiany nie sparaliżowały codziennej działalności?
75% Polek i Polaków słyszało, że w 2025 roku ma zacząć obowiązywać system kaucyjny – wynika z badania „Czy jesteśmy gotowi na system kaucyjny?” zrealizowanego przez agencję badawczą Zymetria na zlecenie Reverse Logistics Group. Raport wskazuje, że aż 71% nie posiada jednak pełnej wiedzy na temat jego funkcjonowania. 41% osób uważa, że systemem kaucyjnym objęte będą wszystkie opakowania, podczas gdy ustawa mówi tylko o wybranych – puszkach oraz butelkach plastikowych i wielorazowych szklanych przeznaczonych na napoje. To wyraźny sygnał, że skuteczne wdrożenie tego rozwiązania wymaga nie tylko inwestycji w infrastrukturę, ale przede wszystkim w komunikację i edukację.
Według badań przeprowadzonych przez GlobalWebIndex 64% konsumentów uważa, że opakowanie ekologiczne to takie, które można poddać recyklingowi. Puszki aluminiowe można przetwarzać w nieskończoność, oszczędzając tym samym energię i surowce. Aby tak się stało, trzeba jednak zacząć od selektywnej zbiórki.
Ball Beverage Packaging EMEA, uruchomiła w swojej fabryce w Lublinie dwa nowoczesne moduły produkujące aluminiowe wieczka puszek do napojów. Inwestycja przyczyni się do utworzenia kilkudziesięciu nowych miejsc pracy, a rozległa instalacja fotowoltaiczna na dachu budynku fabryki znacznie ograniczy ślad węglowy zakładu.
Propozycja systemu kaucyjnego zawarta w najnowszym projekcie przedstawionym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska podzieliła interesariuszy. Reprezentowane przez Fundację RECAL środowisko przedsiębiorców opakowań aluminiowych postanowiło zabrać głos odnośnie propozycji objęcia aluminiowych puszek po napojach systemem kaucji, nad którym obecnie pracuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Wprowadzenie systemu kaucyjnego w Polsce to jedna z największych operacji logistycznych, technologicznych i edukacyjnych ostatnich lat. Z pozoru chodzi tylko o zwrot butelki lub puszki, w praktyce – o precyzyjny i spójny mechanizm obejmujący tysiące punktów handlowych, producentów napojów, operatorów logistycznych oraz konsumentów. Skala przedsięwzięcia sprawia, że nie wystarczy sam automat. O sukcesie systemu zdecyduje to, co dzieje się wokół niego: serwis, zaplecze techniczne i realne wsparcie dla detalu.
Już w 2025 r. w Polsce zacznie funkcjonować system kaucyjny. A to oznacza, że specjalnie oznaczone butelki oraz puszki będziemy kupować za kaucją, która zostanie nam zwrócona, jeśli oddamy je zużyte do sklepu lub recyklomatu. Dzięki temu opakowania nie będą marnowane zalegając na składowiskach śmieci tylko będą trafiały do recyklingu. A co się z nimi zadzieje zanim zostaną ponownie przetworzone?
Kilkadziesiąt tysięcy napojów izotonicznych już trafiło do sportowców z Polski, Słowacji, Czech i Łotwy w ramach działań promujących zdrowy tryb życia i recykling opakowań aluminiowych. Każda aluminiowa puszka po wypitym napoju zostanie poddana recyklingowi. Fundacja na rzecz odzysku opakowań aluminiowych Recal w ramach inicjatywy Każda Puszka Cenna połączyła siły z producentem napojów Krynicą Vitamin.
Aż 73,3 % Polaków uważa system kaucyjny za najlepszy sposób odzyskiwania opakowań po napojach, choć wciąż tylko niewielki odsetek korzysta z automatów zwrotnych – wynika z badania „Postawy Polaków wobec systemu kaucyjnego” przeprowadzonego na początku 2025 roku. Te liczby pokazują wyraźnie: świadomość społeczna i akceptacja są wysokie, ale realne korzystanie wymaga, by obsługa zwrotu była przede wszystkim wygodna, szybka i intuicyjna – tak, by konsument zamiast segregowania puszki czy butelki do kosza, sięgał po rozwiązania racjonalne i przyjazne codziennym nawykom.
Do 6 września potrwają konsultacje publiczne projektu ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Reprezentowane przez Fundację RECAL środowisko przedsiębiorców opakowań aluminiowych pozytywnie odbiera uwzględnienie w projekcie ustawy o ROP zasady ekomodulacji stawek oraz możliwość organizowania zbiórki opakowań poza systemem gminnym gospodarowania odpadami komunalnymi.
Wprowadzenie systemu kaucyjnego w Polsce to jedna z największych zmian w zakresie gospodarki odpadami, która w najbliższych latach wpłynie zarówno na konsumentów, jak i przedsiębiorców. Nowe regulacje mają na celu zwiększenie poziomu recyklingu i ograniczenie ilości odpadów trafiających na składowiska, a ich skuteczność będzie w dużej mierze zależeć od właścicieli sklepów, którzy staną się kluczowym ogniwem tego systemu.
Instytut Staszica przeanalizował zapowiedzi dotyczące ustawy wprowadzającej system kaucyjny dla opakowań plastikowych, a także szklanych wielokrotnego i jednorazowego użytku. Instytut pozytywnie ocenia projekt objęcia systemem kaucyjnym opakowań plastikowych czy metalowych dla napojów (butelki PET, puszki) jako tych surowców, które ze względu na specyfikę (małą masę, możliwość zgniatania) mogą być przyjmowane przez automaty w większości sklepów lub mogą być przez nie zbierane manualnie. Dodatkowo to one właśnie w ogromnym stopniu zanieczyszczają nasze ulice i środowisko – ich zbiórka i recykling są więc korzystne społecznie i ekologicznie, a także realne organizacyjnie.
System kaucyjny stopniowo staje się nie tylko elementem polityki środowiskowej, ale również nowym czynnikiem wpływającym na konkurencję w handlu detalicznym. Wraz ze wzrostem liczby opakowań objętych kaucją konsumenci zaczynają zwracać uwagę nie tylko na ceny czy dostępność produktów, lecz także na wygodę oddawania pustych opakowań. W praktyce oznacza to, że możliwość skorzystania z punktu zwrotu może stać się jednym z powodów wyboru konkretnego sklepu podczas codziennych zakupów.