Od 1 października 2025 roku w Polsce wejdzie w życie nowy system kaucyjny, który całkowicie zmieni sposób rozliczania poziomów recyklingu odpadów komunalnych. Gminy stracą możliwość raportowania odzysku butelek PET i szkła, ponieważ od teraz ich recykling będzie rozliczany przez producentów i sieci handlowe. W efekcie samorządy muszą znaleźć nowe sposoby na spełnienie unijnych norm recyklingowych. Jakie działania mogą podjąć, by zapełnić powstałą lukę?
W zakresie recyklingu działa obecnie około 300 tys. przedsiębiorców w Europie. Każdego miesiąca odnotowywany jest upadek małego recyklera. Tendencja i rynek wskazują na to, że rynek mierzy się z recesją. To efekt wyzwań systemowych, legislacyjnych i operacyjnych. Szanse na uzyskanie stabilności upatrywane są w momencie wejścia w życie nowego rozporządzenia PPWR w 2026 roku, które wspomoże produkcję recyklatów.
Już w październiku w Polsce ruszy system kaucyjny. Rozwiązanie, które od lat działa w wielu krajach Europy i jest uznawane za jeden z najskuteczniejszych sposobów na zwiększenie poziomu recyklingu opakowań po napojach. Od miesięcy trwają przygotowania, a rynek i konsumenci w praktyce zweryfikują jego skuteczność.
Unia Europejska zaostrza przepisy dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych, aby ograniczyć zużycie surowców oraz zwiększyć poziom recyklingu. Kluczowym elementem tych zmian jest rozporządzenie PPWR. Jego stosowaniu w Polsce ma służyć ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, która w obecnym kształcie budzi poważne obawy producentów. Jak nowe regulacje wpłyną na funkcjonowanie branży farb i klejów?
9 na 10 Polaków wie o istnieniu systemu kaucyjnego, a ponad 60 proc z niego korzysta. Największą motywacją do segregowania opakowań jest dla nas zwrot kaucji oraz możliwość recyclingu odpadów. Takie wyniki przynosi sondaż instytutu IQS dla ALPLA. Przypadający 18 marca Światowy Dzień Recyklingu to dobra okazja, by sprawdzić, jak Polacy podchodzą do oddawania opakowań po pół roku od wejścia w życie systemu kaucyjnego, mającego niebagatelny wpływ na recykling tworzyw sztucznych.
ALPLA rozbudowuje zakład PET Recycling Team w Radomsku, zwiększając wydajność produkcyjną fabryki z 30 000 do 54 000 ton materiału rPET przeznaczonego do kontaktu z żywnością. Przetwarzane w fabryce zużyte butelki PET w 95% pochodzą z naszego kraju, a odzyskane w procesie recyklingu tworzywo rPET trafia na rynek w Polsce, a także do krajów UE m.in. Niemiec, Włoch, Czech i Belgii.
COMAC Srl z Włoch opracował nowy system recyklingu materiałów polimerowych PCR i wysoko zadrukowanych nazwaną Side Filter (filtrowania bocznego).
System kaucyjny jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych narzędzi wspierających gospodarkę o obiegu zamkniętym, jednak jego skuteczność zależy nie tylko od przepisów i infrastruktury technicznej, lecz także od poziomu wiedzy oraz zrozumienia zasad jego działania przez uczestników rynku. Doświadczenia krajów europejskich pokazują, że sprawny system zwrotu opakowań wymaga równoległego rozwoju technologii, organizacji procesów logistycznych oraz konsekwentnej komunikacji z konsumentami i detalistami. Bez dostępu do rzetelnych informacji nawet najlepiej zaprojektowane rozwiązania mogą napotykać bariery w codziennym użytkowaniu.
System kaucyjny, obowiązujący w Polsce od października 2025 roku, formalnie stał się elementem krajowego porządku prawnego, jednak jego funkcjonowanie w praktyce wciąż budzi wiele wątpliwości. Po pierwszych miesiącach działania często pojawiają się opinie, że system istnieje bardziej na papierze niż w codziennym doświadczeniu konsumentów i detalistów. W wielu miejscach zwrot opakowań jest ograniczony, niejednolity lub wymagający organizacyjnie, a skala faktycznego domknięcia obiegu pozostaje trudna do jednoznacznej oceny, również ze względu na bardzo ograniczoną liczbę opakowań kaucyjnych wprowadzonych do sprzedaży.
Do startu systemu kaucyjnego w Polsce pozostał zaledwie tydzień. Wdrażane rozwiązanie, które ma poprawić poziomy zbiórki i recyklingu opakowań po napojach, jest jednym z największych projektów środowiskowych ostatnich lat. Przygotowania do uruchomienia systemu są zaawansowane, choć nie wszystkie podmioty obecne na rynku w równym stopniu zdążyły dostosować się do nowej rzeczywistości.
Targi Ekotech to jedno z najważniejszych wydarzeń dla sektora komunalnego w Polsce, skupiające producentów nowoczesnych maszyn, technologii oraz usług związanych z gospodarowaniem odpadami. Od 8 do 10 kwietnia w Targach Kielce prezentowane będą najnowsze rozwiązania w zakresie segregacji, recyklingu oraz transportu odpadów, które odpowiadają na współczesne wyzwania środowiskowe i legislacyjne. Wydarzenie jest skierowane do samorządów, przedsiębiorców oraz specjalistów z branży, którzy poszukują efektywnych i zrównoważonych metod zarządzania odpadami.
Idea była logiczna i zgodna z europejskim kierunkiem zmian. Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta miała wziąć na siebie realne koszty zagospodarowania opakowań, a system kaucyjny – zapewnić wysokiej jakości zbiórkę wybranych frakcji. W teorii oba mechanizmy miały wspólnie domykać Gospodarkę o Obiegu Zamkniętym. W praktyce w Polsce rozwijają się jako dwa osobne projekty, bez jasno określonych granic odpowiedzialności, bez jednego centrum decyzyjnego i – co najważniejsze – bez spójnego modelu finansowego. Problemem nie jest sama idea systemu kaucyjnego. Problemem jest marginalizacja roli ROP i próba budowania kaucji poza systemem odpowiedzialności producentów, zamiast w jego ramach.
Czy Twój system próżniowy generuje więcej kosztów niż powinien? Tylko w pełni zoptymalizowany i dobrze utrzymany system zapewnia najwyższe osiągi przy minimalnych kosztach eksploatacji. Dobra wiadomość: nigdy nie jest za późno na optymalizację. Poprawa konfiguracji może zwiększyć wydajność procesu, obniżyć koszty i umożliwić większą oszczędność energii.
Najnowocześniejsze rozwiązania w zakresie recyklingu, gospodarki obiegu zamkniętego oraz unikalna Strefa Kaucji, w której zaprezentowane zostaną technologie wspierające wdrażanie systemu kaucyjnego w Polsce – to tylko część atrakcji tegorocznej edycji targów POLECO. W programie nie zabraknie także debat i konferencji z udziałem niemal 100 ekspertów, którzy podejmą najważniejsze wyzwania stojące przed gospodarką i środowiskiem.
Według raportu Deloitte, całkowity koszt wdrożenia systemu kaucyjnego w Polsce może przekroczyć 14 mld zł. Ta liczba dobrze obrazuje skalę wyzwania, przed jakim stoi zarówno sektor handlu detalicznego, jak i cała branża napojowa. Od października br. każde opakowanie objęte kaucją będzie musiało zostać przyjęte z powrotem w sklepie, a jego wartość rozliczona zgodnie z nowymi zasadami. Oznacza to, że właściciele sklepów - od największych sieci po niewielkie, rodzinne punkty handlowe - staną się jednym z kluczowych ogniw systemu, który ma nie tylko zwiększyć poziom recyklingu, ale także zbliżyć Polskę do celów gospodarki obiegu zamkniętego.