Unia Europejska zaostrza przepisy dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych, aby ograniczyć zużycie surowców oraz zwiększyć poziom recyklingu. Kluczowym elementem tych zmian jest rozporządzenie PPWR. Jego stosowaniu w Polsce ma służyć ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, która w obecnym kształcie budzi poważne obawy producentów. Jak nowe regulacje wpłyną na funkcjonowanie branży farb i klejów?
Nawet 80% obecnych opakowań może wymagać przeprojektowania, aby spełnić nowe wymogi unijnego rozporządzenia PPWR – wynika z analiz Beyondly. Tymczasem szerokie stosowanie nowych przepisów rozpocznie się już od 12 sierpnia 2026 roku. Dla firm oznacza to znacznie więcej niż zmianę materiałów czy oznakowania. PPWR wymusi przebudowę procesów logistycznych, zakupowych i operacyjnych, a także nowe podejście do projektowania opakowań w całym e-commerce i logistyce.
W Polsce, jak i w całej Unii Europejskiej, przemysł tworzyw sztucznych stoi przed dużymi wyzwaniami związanymi z transformacją ku gospodarce o obiegu zamkniętym. Dodatkowe opłaty w tym tzw. „podatek od plastiku” (Plastics Own Resource), zostały wprowadzone, aby częściowo zbilansować straty w budżecie UE po Brexicie. Chociaż wprowadzony mechanizm jest oficjalnie uznawany za instrument wspierający działania proekologiczne, w rzeczywistości stanowi narzędzie do pozyskiwania funduszy na realizację budżetu UE, a nie wspieranie transformacji przemysłowej w zakresie ograniczenia niepoddanych recyklingowi odpadów z tworzyw sztucznych.
Rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) to jeden z najważniejszych aktów prawnych w obszarze zrównoważonego rozwoju, który już teraz wpływa na sposób projektowania, użytkowania i recyklingu opakowań w całej Unii Europejskiej.
Polski sektor przetwórstwa tworzyw sztucznych w dużej mierze uzależniony jest od sytuacji gospodarczej w Unii Europejskiej, a w szczególności od kondycji ekonomicznej krajów będących kluczowymi partnerami handlowymi – przede wszystkim Niemiec, Czech, Francji i Włoch. Obecne spowolnienie gospodarcze w Niemczech, jako największym odbiorcy polskich produktów z tworzyw sztucznych, znacząco ograniczyło możliwości rozwoju eksportu i zahamowało dynamikę sprzedaży zagranicznej.
Z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego wynika, że ponad 70% Polaków popiera wprowadzenie systemu kaucyjnego. Poparcie społeczne jest cennym kapitałem na starcie, ale historia innych krajów pokazuje, że nawet najlepsze intencje nie gwarantują sukcesu bez odpowiedniego przygotowania technologicznego, legislacyjnego i logistycznego. Rumunia, Węgry i Irlandia – trzy różne rynki, trzy odmienne modele i trzy konkretne lekcje, z których Polska może – i powinna – wyciągnąć wnioski na ostatniej prostej przed startem własnego systemu.
Udział Europy w globalnym rynku produkcji tworzyw sztucznych zmniejszył się z 22% w 2006 r. do zaledwie 12% w 2024 r. Europejska transformacja branży w kierunku cyrkularności dramatycznie zwolniła. Podczas tegorocznego Plastics Industry Meeting, przedstawiciele polskiego łańcucha wartości tworzyw sztucznych i administracji rządowej zgodzili się co do kluczowych warunków niezbędnych do odwrócenia obserwowanych trendów – warunków takich jak spójne rozwiązania systemowe oraz zwiększenie skali i atrakcyjności rynkowej surowców z recyklingu.
Od 3 lipca obowiązuje europejska dyrektywa Single Use Plastic (SUP), mająca na celu wycofanie niektórych produktów jednorazowych, wykonanych z tworzyw sztucznych. Polska, która od 2 lat nie przygotowała się do wdrożenia unijnych przepisów, musi liczyć się z reperkusjami.
W 2019 roku Unia Europejska wprowadziła zakaz sprzedaży i używania jednorazowych plastikowych produktów. Państwa członkowskie dostały 2 lata na dostosowanie swojego prawodawstwa do nowej tzw. plastikowej dyrektywy. W Polsce trwają intensywne prace nad wprowadzeniem odpowiednich przepisów, mają zacząć obowiązywać od 2023 roku. Jednak nie zakładają one, podobnie jak we Francji zakazu np. pakowania owoców i warzyw w plastik. Dlaczego warto podobne przepisy wprowadzić w naszym kraju? - zastanawia się Grzegorz Łajca, Prezes Zarządu Grupy Akomex.
Już wkrótce Rada Unii Europejskiej zatwierdzi dyrektywę w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko. Zdaniem ekspertów Deloitte zawarte w tym dokumencie ambitne cele ograniczające stosowanie plastiku nie będą możliwe bez wprowadzenia systemu kaucyjnego. Z 5 mln 565 tys. ton opakowań wprowadzonych na rynek w Polsce w 2017 roku, około 2,5 mln ton (45 proc.) trafiło do gospodarstw domowych.
Transformacja w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) jest dziś jednym z najważniejszych projektów cywilizacyjnych i regulacyjnych realizowanych w Europie. Wpisuje się ona w szerszą strategię budowania gospodarki neutralnej klimatycznie i bardziej efektywnej zasobowo, której ramy wyznacza m.in. European Green Deal. Jej cel jest jasny: ograniczyć presję środowiskową, zwiększyć efektywność wykorzystania surowców i jednocześnie stworzyć nowe impulsy rozwojowe dla europejskiej gospodarki.
Dzięki nowym możliwościom RAJA rozwinie sprzedaż papierowych rozwiązań do ochrony produktów, odpowiadając na rosnące zapotrzebowanie na alternatywy dla opakowań z plastiku RAJA, największy dystrybutor opakowań w Europie, i Ranpak, wiodący dostawca ekologicznych i papierowych rozwiązań opakowaniowych, podpisały nową umowę handlową w celu zwiększenia sprzedaży papierowych rozwiązań amortyzujących w Europie. Są one wykorzystywane w e-commerce i przemysłowych łańcuchach dostaw do ochrony produktów przed wstrząsami zewnętrznymi i wahaniami temperatury podczas wysyłki.
Europejska produkcja tworzyw w 2021 roku wzrosła z poziomu 53,9 do 57,2 mln ton - podaje Fundacji Plastics Europe Polska. Polska pod kątem zapotrzebowania na tworzywa sztuczne zajmuje 3. miejsce (100 kg/os.), zaraz po Niemczech (140 kg/os.) i Włoszech (122 kg/os.). Nic więc dziwnego, że polskie targi branży przetwórczej PLASTPOL od lat są jednym z najważniejszych wydarzeń tego typu w Europie Środkowo-Wschodniej.
W zakresie recyklingu działa obecnie około 300 tys. przedsiębiorców w Europie. Każdego miesiąca odnotowywany jest upadek małego recyklera. Tendencja i rynek wskazują na to, że rynek mierzy się z recesją. To efekt wyzwań systemowych, legislacyjnych i operacyjnych. Szanse na uzyskanie stabilności upatrywane są w momencie wejścia w życie nowego rozporządzenia PPWR w 2026 roku, które wspomoże produkcję recyklatów.
Według informacji, jakie docierają z Brukseli, Komisja Europejska uważa, że wprowadzenie zakazu stosowania tradycyjnych plastikowych torebek na terenie całej Unii Europejskiej jest pomysłem dobrym i wykonalnym.